Çocuk Psikolojisi 4 dk
Çocuklarda Afet Sonrası Kayıp ve Yas
Yazar: Psikolojik Danışman Selime Sude Ünal
Çocuklar da tıpkı yetişkinler gibi kayıp yaşadıklarında yas tutarlar, ama bunu çoğu zaman farklı yollarla ifade ederler. Özellikle bir afet ya da travma sonrasında çocuklar hem güven duygularını kaybedebilir hem de hayatlarındaki önemli birini, evlerini ya da düzenlerini kaybetmiş olabilirler. Bu da çocukta duygusal bir çöküntü yaratabilir.
Yas Sürecinde Çocukların Tepkileri
Yas sürecinde çocuklar:
- İçine kapanabilir, konuşmak istemeyebilir
- Kabuslar görebilir, yalnız kalmak istemeyebilir
- Alt ıslatma, parmak emme gibi regresif (geriye dönüş) davranışlar gösterebilir
- Ağlama nöbetleri, öfke patlamaları yaşayabilir
- Oyunlarında travmayı tekrar tekrar canlandırabilir
Bu tür tepkiler aslında çocuğun anlamlandıramadığı kaybı dışa vurma biçimidir.
Çocuklara Nasıl Destek Olabiliriz?
Travma ya da kayıp yaşayan bir çocuğa destek olmak, sadece onu rahatlatmak değil, aynı zamanda güven duygusunu yeniden inşa etmektir. Çünkü bir afet ya da travma sonrası çocukların dünyası alt üst olur.
Çocuklara destek olmak için:
Güvende olduklarını hissettirin: En temel ihtiyaç, güven duygusudur. Yanında olduğunuzu, onu koruyacağınızı söyleyin ve gerçekten hissettirin.
Konuşmaya zorlamayın ama hazır olduğunda dinleyin: Bazı çocuklar hemen konuşmaz. Sabırlı olun, konuşmak istediğinde yanında olun ve yargılamadan, kesmeden dinleyin.
Oyun, resim gibi ifade yollarına alan açın: Çocuklar duygularını sözcüklerle değil, oyunla, çizimle veya davranışla anlatırlar. Oynamasına, çizmesine fırsat tanıyın.
Rutine dönmesine yardımcı olun: Mümkün olduğunca günlük düzenine dönmesi, çocuk için toparlanmayı kolaylaştırır. Uyku, yemek, oyun gibi rutinler ona güven verir.
Duygularını tanımasına yardımcı olun: Üzgün, korkmuş ya da öfkeli olması normal. Bu duygularını bastırmak yerine, ne hissettiğini anlamasına ve ifade etmesine yardımcı olun: "Evet, korkmuş olman çok normal." demek, çocuğu rahatlatır.
Gerekirse uzman desteği alın: Tepkiler çok yoğun ve uzun süreliyse, bir çocuk psikoloğundan ya da travma konusunda uzman bir uzmandan destek almak en doğru adımdır.
Unutmayalım
Travma yaşayan bir çocuğun iyileşmesinde en önemli şey, güvenli ve şefkatli bir yetişkinin varlığıdır. Onlar duygularını anlamaya çalışırken biz sadece yanında durmalıyız — sakinlikle, sabırla ve sevgiyle.
